De lente van de tweede helft

Hoe i-mens (peri)menopauze bespreekbaar maakt op de werkvloer

Plots vergeet je afspraken. Je slaapt slecht, wordt wakker in het zweet of krijgt midden in een gesprek een opvlieger. Veel vrouwen herkennen de signalen van de menopauze, maar spreken er nauwelijks over. Op de werkvloer al helemaal niet. Bij i-mens besloten ze daar iets aan te doen. Met vormingen, open gesprekken en praktische tips wil de organisatie menopauze bespreekbaar maken. Niet als taboe, maar als een levensfase waar ondersteuning en begrip bij horen.

1 op 10 vrouwen neemt ontslag omwille van de (peri)menopauze. Meer dan de helft ondervindt er hinder van op het werk. En bijna een kwart van de vrouwen met menopauzale klachten zegt dat het onderwerp niet bespreekbaar is met hun werkgever. Met die opvallende cijfers lanceerde Zorggezind eind vorig jaar een oproep naar haar leden. Want in gezinszorg werken vooral vrouwen. Dan is het logisch dat menopauze ook op de werkvloer voelbaar wordt – zichtbaar of net heel onzichtbaar. Het was i-mens die meteen reageerde. De organisatie zet sinds enkele jaren sterk in op vormingen rond menopauze en perimenopauze. Niet vanuit een medische reflex, maar vanuit zorg voor haar medewerkers. Met succes: de sessies zitten vol, de positieve reacties stromen binnen en vooral: vrouwen voelen zich gehoord.

“Eindelijk begrijp ik wat er met mij gebeurt”

“Veel deelnemers zeggen achteraf: eindelijk begrijp ik wat er met mij gebeurt”, vertelt Caroline Oosthuyse. Ze geeft les aan toekomstige verzorgenden/zorgkundigen bij i-mens en werkt daarnaast als menopauzeconsulent. Tijdens de vormingen merkt ze telkens opnieuw hoeveel opluchting kennis kan brengen. “Veel vrouwen denken eerst dat ze ‘zich aanstellen’ of dat er iets ernstig mis is”, vertelt ze. “Terwijl menopauze geen ziekte is, maar een natuurlijk proces – zij het met een enorme impact op lichaam én geest.”

Als organisatie hoef je niet voor elke klacht een oplossing te hebben, maar erkenning betekent al enorm veel. — Alice Scheire, Talent Manager Learning & Development bij i-mens

Die impact blijft vaak onderschat. Terwijl menopauze veel verder gaat dan enkele opvliegers. Vrouwen krijgen te maken met slaapproblemen, spierpijn, concentratieverlies, stemmingswisselingen of hartkloppingen. Sommigen voelen zich plots onzeker of emotioneel kwetsbaar. Anderen verliezen de energie die jarenlang vanzelfsprekend leek. Toch ervaren niet alle vrouwen die periode op dezelfde manier. “Er zijn vrouwen die weinig merken van de overgang”, zegt Caroline. “Anderen hebben ernstige klachten die hen beletten te functioneren. Het verschilt enorm van persoon tot persoon.”

Geen taboe, wel een gesprek

Openheid maakt volgens Alice Scheire, Talent Manager Learning & Development bij i-mens, een groot verschil. “Als organisatie hoef je niet voor elke klacht een oplossing te hebben”, zegt ze. “Maar erkenning betekent al enorm veel. We merkten dat er een bepaalde nood was. Collega’s herkenden klachten bij zichzelf of in hun team, maar vonden moeilijk woorden om daarover te praten. Zo’n vorming opent gesprekken.”

En die gesprekken blijken nodig. In de gezinszorg hollen medewerkers vaak van cliënt naar cliënt, werken ze in wisselende uurroosters en combineren ze fysieke arbeid met emotionele belasting. Dan kunnen klachten extra hard binnenkomen. Een slechte nacht voelt anders wanneer je ’s morgens vroeg de baan op moet. Concentratieproblemen wegen zwaarder tijdens een drukke planning. Daarom blijven de sessies niet hangen in theorie. Caroline vertaalt medische informatie naar herkenbare situaties uit het dagelijkse leven. Ze spreekt over voeding, slaap, beweging en stress, maar geeft ook praktische tips voor op de werkvloer. Welke kleding helpt bij opvliegers? Waarom maakt koffie sommige klachten erger? Hoe blijf je bewegen wanneer je energieniveau keldert?

Meer begrip op de werkvloer

De herkenbaarheid zorgt vaak voor verbondenheid in de groep. Vrouwen delen ervaringen die ze jarenlang voor zichzelf hielden. Er ontstaat ruimte voor humor, opluchting en soms ook emotie. “Iedereen kon zijn ervaringen en vragen delen”, schreef een deelnemer achteraf. Een andere reactie luidde: “Veel cliënten zitten ook in de menopauze. Dus ga ik dit zeker met hen bespreken en tips kunnen geven.”

Dat laatste maakt het thema extra relevant in de sector gezinszorg. Medewerkers dragen niet alleen zorg voor zichzelf, maar begeleiden vaak ook cliënten die door dezelfde fase gaan. Opvallend: niet alleen vrouwen die zelf menopauzeklachten ervaren, schreven zich in voor de vorming. Ook collega’s zonder klachten, jongere medewerkers en mannelijke leidinggevenden namen deel om signalen beter te herkennen bij collega’s en cliënten. Die bredere blik zorgt voor meer openheid en begrip op de werkvloer (en ver daarbuiten).

De vorming vertrekt ook niet vanuit een negatief verhaal. Integendeel. Caroline probeert vrouwen anders naar deze levensfase te laten kijken. Niet als het einde van iets, maar als een nieuwe periode met andere mogelijkheden. In haar presentatie citeert ze regelmatig de Amerikaanse arts Christiane Northrup: “Na de overgang leef je nog 30 tot 40 jaar. Dit is de lente van de tweede helft.”

Want misschien schuilt daar net de kracht van het initiatief van i-mens: menopauze hoeft geen onderwerp te blijven dat zich beperkt tot fluistergesprekken of gênante stiltes. Door ruimte te maken voor openheid, kennis en ondersteuning ontstaat iets fundamenteels: een werkvloer waar vrouwen zich gezien en gehoord voelen.

Ook bezig met menopauze op de werkvloer?

Heeft jouw organisatie al initiatieven rond menopauze of perimenopauze? Werk je met opleidingen, ondersteunende maatregelen of andere good practices? Laat het ons weten via info@zorggezind.be. Zo inspireren we elkaar en bouwen we samen aan een sector waar ook deze levensfase bespreekbaar mag zijn.