Dicht bij mensen: de kracht van maatschappelijk werk in de gezinszorg

Op 17 maart zetten we met World Social Work Day het werk van maatschappelijk werkers wereldwijd in de kijker. Ook in de gezinszorg nemen zij een sleutelrol op. In een samenleving waarin mensen steeds langer thuis willen blijven wonen, vormen maatschappelijk werkers vaak de schakel tussen cliënten, zorgteams en het bredere zorgnetwerk. Samen met cliënten en hun omgeving zoeken ze naar oplossingen op maat.

Naar aanleiding van deze dag laten we twee maatschappelijk werkers uit de gezinszorg aan het woord:

Linda Houwen (Familiehulp)

“Met je team en je collega’s kunnen bijdragen aan de levenskwaliteit van mensen – dat maakt dit werk zo waardevol.”

Wat betekent maatschappelijk werk vandaag binnen de gezinszorg? Voor Linda Houwen is het vooral samenwerken, organiseren en mensen ondersteunen zodat zij zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Als coördinator gezinszorg en verantwoordelijke van dagopvang NOAH bij Familiehulp staat ze dagelijks midden in het Brusselse zorglandschap.

Linda werkt sinds 2018 bij Familiehulp. Daarvoor was ze jarenlang actief in de jeugdzorg en werkte ze als leerkracht in het middelbaar onderwijs. Die brede ervaring neemt ze vandaag mee in haar rol als maatschappelijk werker en coördinator.

De spil tussen cliënt, mantelzorger en zorgteam

In haar werkgebied – Molenbeek, Koekelberg, Ganshoren, Sint-Agatha-Berchem en Brussel – is Linda verantwoordelijk voor drie zorgteams met huishoudhulpen en verzorgenden. Haar job is veelzijdig en draait vooral rond het organiseren en coördineren van zorg.

“Het begint vaak met een huisbezoek,” vertelt ze. “Daar brengen we de zorgnoden in kaart via een sociaal onderzoek en instrumenten zoals BelRAI.” Op basis daarvan wordt samen met de cliënt, mantelzorgers en andere zorgprofessionals een zorgplan opgesteld.

Daarnaast zorgt Linda ervoor dat de zorg goed op elkaar afgestemd blijft: ze maakt zorgplanningen, organiseert overlegmomenten en begeleidt complexe zorgsituaties. Tegelijk ondersteunt en coacht ze de medewerkers in haar teams.

Samenwerken met andere partners in de eerstelijnszorg – zoals mutualiteiten, huisartsen en andere hulpverleners – is daarbij onmisbaar.

Werken in Brussel: complex én verrijkend

Werken in Brussel maakt het werk extra bijzonder. De stad brengt een enorme diversiteit met zich mee, zowel bij cliënten als bij medewerkers. “Je werkt voortdurend in een mix van talen, culturen en achtergronden,” zegt Linda. “Dat maakt het soms complex, maar vooral ook heel boeiend. Je leert elke dag bij.”

Die diversiteit vraagt ook om sterke vaardigheden: openheid, cultuursensitiviteit en goede communicatie zijn essentieel om mensen echt te begrijpen en te ondersteunen.

Blijven leren en samenwerken

Volgens Linda hebben maatschappelijk werkers vandaag vooral nood aan blijvende ondersteuning en ontwikkeling. “Levenslang leren is cruciaal,” zegt ze. “Bijscholing, overleg met collega’s, kennis van de sociale kaart en samenwerking met andere diensten helpen ons om ons werk goed te blijven doen.”

Daarnaast spelen persoonlijke vaardigheden een grote rol: empathie, analytisch denken, een open houding en het vermogen om niet te oordelen.

Kleine momenten met grote impact

Of ze een moment kan benoemen waarop ze echt voelde dat haar werk impact had? Linda moet even nadenken. “Eigenlijk zijn dat er heel veel,” zegt ze. Zo denkt ze aan een oudere dame met dementie die dankzij de ondersteuning van het zorgteam en haar mantelzorger langer thuis kon blijven wonen. Maar ook aan andere situaties: sterk vervuilde woningen die opnieuw leefbaar worden, cliënten die opnieuw plezier vinden in dagelijkse activiteiten, of mensen die dankzij de juiste doorverwijzing hun sociale rechten beter kunnen benutten.

“Soms is het iets eenvoudigs,” vertelt ze. “Samen boodschappen doen of een maaltijd bereiden met een verzorgende, waardoor iemand opnieuw zin krijgt om gezond te eten.” Voor Linda zit de kracht van gezinszorg precies daarin: het samen zoeken naar oplossingen die het dagelijks leven van mensen écht verbeteren. “Met je team en je collega’s kunnen bijdragen aan de levenskwaliteit van mensen – dat maakt dit werk zo waardevol.”

Evy Dewaele (Thuiszorg Familiezorg)

“In de gezinszorg kom je letterlijk bij mensen thuis, in hun eigen leefwereld. Je ziet zowel hun kwetsbaarheden als hun kracht.”

Ook Evy Dewaele, thuiszorgverantwoordelijke bij Thuiszorg Familiezorg, herkent die impact van sociaal werk in de gezinszorg. Als thuiszorgverantwoordelijke bij Thuiszorg Familiezorg ondersteunt ze cliënten, mantelzorgers en verzorgenden in het organiseren van warme en kwaliteitsvolle zorg en ondersteuning aan huis.

Evy is 28 jaar en werkt intussen bijna acht jaar in de gezinszorg. In de regio Tielt en Dentergem begeleidt ze dagelijks gezinnen en zorgvragers bij het organiseren van de juiste ondersteuning.

Dicht bij mensen thuis

Wat Evy vooral aantrok in de gezinszorg, is de combinatie van verschillende aspecten van sociaal werk. “Je hebt het directe contact met cliënten en hun netwerk, maar je werkt ook samen met collega’s en verzorgenden. Tegelijk heb je veel afwisseling en zelfstandigheid in je werk. Geen dag is hetzelfde.”

In de gezinszorg kom je letterlijk bij mensen thuis, in hun eigen leefwereld. “Je ziet zowel hun kwetsbaarheden als hun kracht,” vertelt ze. “Soms vraagt het wat tijd om vertrouwen op te bouwen, maar het is bijzonder om te zien wat je ondersteuning kan betekenen.” Dat kan op verschillende manieren: een cliënt die langer thuis kan blijven wonen, een mantelzorger die wat ademruimte krijgt of een gezin dat opnieuw structuur vindt in het dagelijks leven.

Bruggenbouwer in de zorg

Als thuiszorgverantwoordelijke begeleidt Evy het volledige thuiszorgproces. Dat begint bij de eerste aanmelding, waarbij ze luistert naar de zorg- en ondersteuningsvraag van de persoon zelf, een mantelzorger of een andere organisatie.

Daarna volgt het opstarten, coördineren en bijsturen van de zorg, in samenwerking met collega’s, verzorgenden en andere hulpverleningsdiensten. “We proberen mensen zoveel mogelijk te versterken in hun zelfredzaamheid en mantelzorgers te ontlasten,” zegt ze. In die rol fungeert ze vaak als een echte bruggenbouwer: tussen de cliënt, de verzorgenden en het bredere netwerk rond een gezin.

Tijd en samenwerking als sleutel

Om sociaal werk in de gezinszorg sterk te houden, is volgens Evy vooral ruimte voor échte ondersteuning belangrijk. “In de praktijk staan we vaak onder druk van administratie en registraties,” vertelt ze. “Terwijl net dat luisteren, vertragen en samen op weg gaan met gezinnen zorgt voor warme en kwaliteitsvolle zorg.”

Daarnaast ziet ze ook een grote meerwaarde in multidisciplinair samenwerken. Wanneer verschillende zorgverleners en diensten hun expertise bundelen, kunnen ze sneller schakelen en beter inspelen op complexe situaties.

Ook blijvende vorming blijft volgens haar belangrijk. “Onze samenleving verandert snel, en daarmee ook de noden van cliënten. Door te blijven leren, kunnen we als zorgsector blijven inspelen op nieuwe uitdagingen.”

Kleine gebaren, grote betekenis

Een specifiek moment kiezen waarop ze het verschil kon maken, vindt Evy moeilijk. “In de gezinszorg maken we eigenlijk elke dag het verschil,” zegt ze. Vaak zit dat in kleine dingen: een luisterend oor, wat rust brengen in een moeilijke situatie of een mantelzorger ontlasten. Wat haar persoonlijk het meest raakt, zijn momenten waarop een cliënt zijn wens kan vervullen om thuis te blijven wonen. “Zeker in palliatieve situaties merk ik hoe belangrijk die vertrouwde omgeving is”, zegt Evy. “Wanneer we als team kunnen organiseren dat iemand zijn laatste periode thuis kan doorbrengen, omringd door geliefden en met de juiste ondersteuning, dan besef je heel sterk waarom dit werk zo betekenisvol is. Het zijn momenten waarop je voelt dat nabijheid en menselijkheid echt het verschil maken.”

Zij vertellen wat hun job zo bijzonder maakt en welke impact ze elke dag hebben.